Blogivia

Zuid-Amerikaans voetbalcommentaar is geweldig: het weerspiegelt perfect de passie en de latino-manier van voetbal beleven. Met een Top5 breng ik ode aan de voetbalterminologie die de Zuid-Amerikaanse reporters gebruiken voor bij hun verslaggeving.

1. ¡GOOOOOOOOOOL!: deze langgerekte uitroep is door Rik de Saedeleer ook in België beroemd geworden. Zuid-Amerikaanse commentatoren herhalen en rekken deze uitroep bij een doelpunt naargelang a) de belangrijkheid van de wedstrijd, b) de schoonheid van het doelpunt en c) de scorende ploeg. Punt c heeft te maken met de nationaliteit van de commentator bij internationale wedstrijden: een Argentijnse commentator zal zijn ¡GOOOOOOOOOOOOL! bijvoorbeeld achterwege laten als de Argentijnse nationale ploeg in het verlies wordt gespeeld door een ander land of als een Argentijnse club dreigt uitgeschakeld te worden in de Copa Libertadores. Als het een mooi doelpunt betreft kan de ‘gol’ vervangen worden door ‘golazo’, wat letterlijk ‘grote goal’ betekent.
2. Toques: dit zijn baltoetsen en van groot belang in het Zuid-Amerikaanse voetbal. Een simpele binnentikker kan ook een ‘golazo’ zijn als de scorende ploeg de bal, alvorens die in het net te deponeren, de bal een dertigtal keer heeft rondgespeeld. Niet zelden wortdt op TV een doelpunt getoond met alle voorafgaande ‘toques’ in fastforward en met een teller die het aantal ‘toques’ bijhoudt.
3. Pared: letterlijk is dit een muur of wand, maar zo wordt een één-twee genoemd in het Spaans.
4. Chilena: letterlijk een Chileense, maar eigenlijk een omhaal. De oorsprong van de uitdrukking is niet helemaal duidelijk, maar in het begin van de twintigste eeuw zouden een paar Chileense spelers de beweging hebben geïntroduceerd in Argentinië en Spanje. Wordt ook bicicleta of fiets genoemd. Andere manieren om de bal te beroeren: ‘una palomita’ (een duifje, een kopduikvlucht), ‘a tres dedos’ (met drie tenen, of buitenkant voet).
5. Apodos: bijnamen. Enorm veel spelers worden met een bijnaam aangeduid. ‘El Loco’ (De Gek, dikwijls iemand die zijn doelpunten op een originele manier viert), ‘La Brujita’ (Het Heksje, Juan Sebastian Veron), ‘La Pulga’ (De Vlo, Leonel Messi), ‘El Mono’ (De Aap, dikwijls een keeper), ‘El Principe’ (De Prins, vaak een kleine, vaardige speler) en ‘El Tanque’ (De Tank, zonder uitleg) zijn enkele voorbeelden.

Ik ben een grote fan van goedgemaakte documentaires en dan vooral als ze sociaal relevant zijn en in staat zijn ogen te openen voor bestaande problemen. Als westerling wonend en werkend in het Zuiden interesseren me deze films des te meer als ze het hebben over de scheefgetrokken relatie tussen Noord en Zuid. Hier gaan we voor een Top5 van de meest-ogen-openende documentaires!

1. Darwins Nightmare

‘Een verhaal over mensen tussen Noord en Zuid, over globalisatie en over vis’ zegt de website van de film. Dikwijls wordt gesteld dat de film gaat over de introductie van de Nijlbaars in het Victoriameer in Tanzania en de ecologische ramp die dit veroorzaakte, maar het onderwerp van de film is veel breder dan dat. Heel wat typische problemen waar Afrikaanse landen mee te kampen hebben komen aan bod: wapenhandel, uitbuiting, armoede en prostitutie. De rol die Europa in dit alles speelt komt ook bod. Eén ding is zeker: na het zien van deze film eet je geen Nijlbaars uit het Victoriameer meer!

2. Ons dagelijks brood (Unser täglich Bröt)

Een Oostenrijkse documentaire over de landbouw en voedingsindustrie in Europa. Vermeldenswaard is dat de film geen commentaar bevat. De soundtrack van de film bestaat enkel uit de geluiden die worden voortgebracht door landbouwvoertuigen, machines en productiebanden. De film wil iets doen aan de vervreemding die er heerst tussen de westerse consument en zijn voedsel: de grote meerderheid van de mensen heeft geen idee meer waar zijn voedsel vandaan komt. Voor mij zijn de kuikentjes hét beeld van de film.

3. We feed the world

Eveneens een Oostenrijkse documentaire met als thema landbouw, deze keer wel met commentaar. De film brengt je naar verschillende locaties waar de landbouw een hoge vlucht heeft genomen (de ‘Plastieken zee‘ in Zuid-Spanje, het Amazonewoud dat gekapt wordt om er soja op te telen en Oost-Europa waar de traditionele landbouw het gevecht aan het verliezen is tegen het landbouwindustriële model van multinationale bedrijven). Heel wat mensen van allerlei slag komen aan het woord en vertellen en illustreren de problemen van de hedendaagse landbouw.

4. The Corporation

In ‘The Corporation’ wordt de geschiedenis van het fenomeen ‘onderneming’ uit de doeken gedaan, van zijn ontstaan zo’n 150 jaar geleden tot op heden. De film bekijkt het gedrag van de Onderneming alsof het een persoon was en komt zo tot een verrassende conclusie. De film belicht de gevolgen van het gedrag van ondernemingen op milieu, arbeidsomstandigheden, globalisatie, politiek en media. The Corporation is de enige film uit deze Top5 die ik legaal in mijn bezit heb kunnen krijgen: hij is gratis te downloaden. De andere 4 films heb ik illegaal gedownload, maar ik sus mijn geweten met de gedachte dat álle films die je hier in Bolivia koopt piraatkopieën zijn.

5. Manufactured Landscapes

In deze documentaire wordt de Canadese fotograaf Edward Burtynsky gevolgd tijdens een reis door China. Burtynski maakt foto’s van dammen, mijnen, fabrieken en vuilnisbelten die onmiskenbaar een zekere schoonheid bevatten maar die tegelijk ook ethische vragen oproepen over de consumptiemaatschappij, kapitalisme en het milieu. De film bevat indrukwekkende beelden, maar verwacht geen flitsende montages: het is een film over het werk van een fotograaf en bevat heel wat stilstaande beelden.

Technorati Tags: movie, film, documentary, documentaire, , north, south, northsouth, noord, zuid, noordzuid, development, ontwikkeling, darwinsnightmare, ourdailybread, wefeedtheworld, thecorporation, manufacturedlandscapes

Lang geleden dat we nog eens een Top5 publiceerden. Hier gaan we dan met de 5 dingen die we het hardst missen (buiten famile en vrienden natuurlijk):

1. Mosselen: aangezien er geen zee is in bolivia zijn zeevruchten in Santa Cruz moeilijk te vinden en diegene die je vindt, zijn niet vers en duur. We dromen allebei al maanden van een grote kom verse, Belgische mosselen! Ook het zien (en ruiken) van de zee staat hoog op ons verlanglijstje.
2. Seizoenen: hoewel het weer in Santa Cruz ook wel zijn seizoenen kent (nat en warm vs. droog en wat minder warm) missen we de 4 seizoenen. We missen de vallende bladeren van de herfst; de sneeuw en het ijs van de winter; de vogeltjes, de eerste bloemetjes en de eerste terrasjes van de lente en lange lichte zomeravonden. Omdat Bolivia dichter bij de evenaar licht zijn de dagen ongeveer even lang. ’s Ochtends wordt het licht tussen 6 en 7 uur, ’s avonds wordt het donker tussen 18 en 19u. Steeds ongeveer 12u licht dus!
3. Festivalletjes, feestjes en optredens: op muzikaal gebied is Santa Cruz eerder een dorp. Er zijn wel wat jazz-, blues- en latinogroepjes, maar ieder weekend spelen dezelfde bands in dezelfde bars en daar geraak je wel wat op uitgekeken. Geef ons nog maar eens een goed festivalletje! De danscultuur is hier ook anders. Dansen doe je steeds in paar, tegenover elkaar. Iemand die alleen danst is verdacht: die is ofwel zat, ofwel zot.
4. Joggen en wandelen: als er één ding is waar de trottoirs in Santa Cruz zich niet toe lenen, dan is het wel joggen en wandelen. Iedere inwoner van Santa Cruz lijkt wel verantwoordelijk voor zijn eigen stukje stoep: de ene gooit er een hele hoop cement tegenaan, terwijl zijn buurman er een terras voor zijn familierestaurantje van maakt. Bovendien zijn er overal putten en niveauverschillen. Ook een stevige boswandeling missen we, het stedelijk groen beperkt zich namelijk tot straatbomen en bomen op de pleinen. De groene stukken die er zijn aan de rivier, zijn dan weer gevaarlijk. Joggen is ook niet zo aangenaam omdat het meestal veel te heet en te vochtig is.
5. Leescultuur: Bolivianen zijn geen lezers. Ook al duren de busritten hier soms meer dan 20 uur, zelden zal je mensen op de bus zien lezen (of het moesten toeristen zijn). Ook op de pleinen zie je nauwelijks iemand lezen. De jaarlijkse boekenbeurs, waar we vorig weekend naartoe zijn gegaan, is dan ook helemaal niet te vergelijken met bijvoorbeeld de Antwerpse boekenbeurs: op een goed anderhalf uurtje hadden we alles er gezien.

En wat is nu die verrassing? Nog een maandje en we zullen al deze dingen voor een kleine twee weekjes niet meer moeten missen: we gaan van 5 tot 17 juli op bezoek in België!

Bolivia is een groot land (zeker vergeleken met België) en als je niet de middelen hebt om het vliegtuig te nemen ben je voor het reizen tussen de Boliviaanse steden aangewezen op lange-afstandsbussen. Meestal zijn dit nachtbussen met behoorlijk wat ruimte om je zetel achterover te klappen: deze bussen worden ‘bus cama’ genoemd, wat letterlijk ‘bedbus’ betekent.

Vorige week reisde ik voor een paar dagen naar La Paz, een reis van 18 uur. In vogelvlucht is de afstand tussen de twee grootste Boliviaanse steden net geen 1.000 km, maar over de weg is dit nog een stuk langer (zie kaartje hieronder).

Buiten de afstand en de reistijd zijn er nog heel wat factoren die zo’n reis niet zo aangenaam maken. Een Top5!

1. Temperatuursverschillen: in Santa Cruz kan het echt heel warm worden. Tel daarbij nog een hoge luchtvochtigheid en alle condities voor een fijne zweetpartij zijn vervuld. Dus als je in Santa Cruz vertrekt voor een lange busrit wil je zo licht mogelijk gekleed zijn. Maar hogerop in de bergen begint het flink af te koelen en op de Altiplano is het simpelweg ijskoud. Mensen die hier niet aan denken en die hun dikke kleren in de bagageruimte hebben opgeborgen, komen dus voor problemen te staan. Omgekeerd, bij een vertrek in La Paz wil je je goed aankleden, maar moet je er rekening mee houden dat je de volgende morgen zal worden geconfronteerd met temperaturen boven de dertig graden en een luchtvochtigheid die alles plakkerig maakt.
2. Stopplaatsen: ze zijn schaars, de hygiëne van het sanitair is meestal ondermaats en ten derde heeft, buiten het fruit, al het eten onderweg te koop net iets te lang in het vet gelegen. Zelfs voor Boliviaanse normen…
3. Onboard entertainment: de films die onderweg op de bus worden getoond, zijn gekenmerkt door de volgende trefwoorden: Van Damme, Kung Fu, jaren ‘80, horror, gedubt. Meestal is de geluidskwaliteit ook ondermaats, maar als je geluk hebt is de geluidsinstallatie in zo’n slechte staat dat je er niets van hoort en gewoon kan slapen. Als je echt geluk hebt werkt ook de tv niet…
4. Pannes: op lange busritten zijn pannes bijna niet te vermijden, al is het maar een gewone lekke band. Afhankelijk van de ernst van de panne, de plaats waar je in panne valt, het voorbijkomende transport en de kennis en anticipatie van de busbemanning duurt een panne van 15 minuten tot meerdere uren.
5. Wegenkwaliteit: op het kaartje hierboven zijn de belangrijkste verkeersaders in Bolivia aangeduid, maar dit wil zeker niet zeggen dat deze wegen autostrades a la Belgique zijn: ik schat dat nog minstens de helft van de wegen op de kaart niet geasfalteerd zijn. Bovendien is de staat van de wegen sterk afhankelijk van het weer: met de regens van de voorbije maanden was de nieuwe weg tussen Santa Cruz en Cochabamba (de weg die de bus naar La paz gewoonlijk volgt, wat dikker aangeduid op de kaart) voor een paar weken afgesloten. Bovendien was de oude weg tussen beide steden ook af en toe niet toegankelijk, waardoor het oosten en het westen van het land soms volledig van elkaar waren afgesloten. Een ander voorbeeld van het effect van de neerslag op de wegen is dat het traject Trinidad-San Ignacio de Mojos (links van Trinidad op het kaartje, San Ignacio niet aangeduid) in het droge seizoen iets meer dan drie uur in beslag neemt, maar in het regenseizoen loopt dit op tot meer dan 24 uur.

Deze week was ik voor de eerste keer sinds lang nog eens in Guarayos, waar ik mijn terreinwerk doe. Mijn takenpakket binnen CIPCA is wat verschoven, waardoor ik wat minder het terrein op moet/mag. En dat heeft zowel voor- als nadelen. Hier een dubbele Top5 met de fijne en minder fijne dingen van terreinwerk.

Dingen die terreinwerk plezant maken

1. De mensen: in bijna alle gevallen zijn de mensen waar ik mee in contact kom tijdens mijn werk heel arm, maar toch zijn ze altijd heel gastvrij. Meestal tracteren ze me op wat ‘limonada’ (water met limoen en wat suiker) of op een middagmaal. Ze zijn ook nieuwsgierig naar waar ik vandaan kom en hoe mijn land eruitziet.
2. Ertussenuit zijn: af en toe is het eens nodig uit het drukke Santa Cruz te ontsnappen. Sara en ik proberen dit in het weekend zo veel mogelijk te doen, maar het is ook fijn om eens wat langer uit het kantoor en de stad te ontsnappen.
3. De natuur: Guarayos is nog vrij ongerept (hoewel, zie verder) en bulkt van de biodiversiteit. Voor Belgische ogen is Guarayos één groene zee van weides, bossen, heuvels, rivieren en meertjes. De grote biodiversiteit is het meest zichtbaar in de fauna die je onderweg overal tegenkomt: vele soorten prachtige vlinders en vogels (onder andere ook struisvogels), gordeldieren en hagedissen maar ook slangen en tarantula’s.
4. Motorijden: omdat ik en mijn collega’s in heel wat verschillende dorpen werken en we maar twee pick-ups hebben (de derde heeft enkele weken geleden een ongeluk gehad is perte total) zijn moto’s het vervoermiddel bij uitstek. Ik heb dus leren motorijden en nu kan ik er echt van genieten om met de moto wat rond te sjezen.
5. De sterrenhemel: zoals overal waar straatverlichting ontbreekt en waar van verstedelijking geen sprake is, is de sterrenhemel een genot om naar te kijken: enorm veel sterren en vallende sterren en hier en daar zie je ook een soort nevel (de melkweg?).

Dingen die terreinwerk lastig maken

1. De zon: terreinwerk betekent buiten werken en voor een gringo als ik betekent dat zweten en zorgen voor bescherming. De tropische zon heeft weinig medelijden met de blanke huid en een hoedje is ook onmisbaar. Voordeel is wel dat de douche ’s avonds enorm deugd doet.
2. Het eten: het eten in Guarayos wordt gekenmerkt door de grote afwezigheid van groenten en de aanwezigheid van veel vet en zetmeel (ook bij het ontbijt). Natuurlijk zouden ik en mijn collega’s zelf kunnen koken, maar dikwijls ontbreekt daar de tijd en de fut voor.
3. De fauna: een nadeel van de hoge diversiteit zijn de overvloed aan muggen en ander ongedierte. Beten en prikken zijn onvermijdelijk en kunnen soms echt venijnig zijn.
4. Het verlies van ongereptheid: zoals hierboven al vermeld is Guarayos nog vrij ongerept, maar daar komt stilaan verandering in. Grote delen zijn al ontbost en er blijven immigranten toestromen die de ontbossing verder in de hand werken. De overheid heeft niet de macht en de wil om de ontbossing binnen de perken te houden. Ook is er een verlies van culturele ongereptheid: het kapitalisme en de westerse cultuur sluipen de provincie binnen.
5. Sara missen: als ik het terrein opga, moet ik Sara alleen thuis achter laten. Zeker in het begin was dat niet gemakkelijk. We proberen het terreinwerk zo veel mogelijk te plannen in periodes dat Sara ook niet thuis is.

Spaans is uiteraard de taal die het meest wordt gesproken in Bolivia, maar het Boliviaanse Spaans is niet het Spaans van Spanje. Er duiken heel wat woorden uit het Quechua en Aymara (respectievelijk de tweede en de derde taal in Bolivia) in op en de Bolivianen gebruiken heel wat leuke woorden en woordvormen. Tijd dus voor nog eens een Top5.

1. Overvloed aan verkleinwoordjes: er wordt hier van alles een verkleinwoord gemaakt. ‘Ahora’ (nu) wordt ‘ahorita’ (nuutjes) en ‘tarde’ (namiddag) wordt ‘tardecita’ (namiddagje). Een beetje suiker voor in de koffie is niet ‘azucar’ maar ‘azucitar’, wat geld is ‘platita’ in plaats van ‘plata’ een een pintje is een ‘cervecita’ in plaats van een ‘cerveza’. En Sara wordt hier vaak ook Sarita (Saartje) genoemd
2. Vergrootwoorden: iets wat in het Nederlands niet bestaat maar wat zorgt voor heel kleurrijke taal. Een mooi doelpunt is geen ‘gol’ maar een ‘golazo’, een enorme hamburger wordt een ‘hamburguesaza’ in plaats van ‘hamburguesa’ en een gigantische boom is geen ‘arbol’ maar een ‘arbolazo’.
3. De Boliviaanse stopwoordjes: voornamelijk ‘no ve’ (letterlijk ‘zie je niet?’) en ‘no mas’ (letterlijk ‘niets meer’ maar beter te vertalen als ‘gewoon’). Sommige Bolivianen gebruiken deze woordjes in ongeveer elke zin die ze uitspreken.
4. Miércoles: betekent letterlijk woensdag maar wordt hier ook gebruikt als halfvloek. De echte vloek is ‘mierda’ (’shit’) maar heel dikwijls wordt deze vloek omgezet in een langgerekt en ietwat beschaafder ‘¡Miiiéééééércoles!’.
5. Caramba Che: is eigenlijk helemaal geen typisch Boliviaans woord, maar het is zo’n cliché-Spaans woord dat we altijd moeten lachen als het wordt gebruikt.

Naar aanleiding van één van de films uit het volgende lijstje starten we met een nieuwe rubriek op Blogivia: top5’s. Top5’s zijn lijstjes van telkens 5 dingen die ons opvallen, die we meemaakten of die we tegenkwamen hier in Bolivia. Hierbij dus de eerste top5: de films die we het laatst zagen. Suggesties voor verdere top5´jes zijn steeds welkom.

1. Girl with a Pearl Earring: prachtige film over de Nederlandse schilder Vermeers die zich afspeelt in Delft. Het is met name Scarlet Johansson die de hoofdrol opeist als de Girl.
2. Voces Inocentes, ofwel ‘Onschuldige Stemmen’: een waargebeurde film over de burgeroorlog in El Salvador, gezien door de ogen van een jongetje. Op hun twaalfde werden de jongens door militairen van de schoolbanken geplukt om ingelijfd te worden in het regeringsleger. Aangrijpend…
3. El Gran Truco, ofwel ‘The Prestige’: een film over goochelaars waarvan je achteraf het gevoel hebt dat je ‘de film toch nog eens opnieuw zou moet bekijken’. En zo hoort het natuurlijk bij een film over goocheltrucs.
4. ¿Quién mató a la llamita blanca?, ofwel ‘ Wie doodde het witte lamaatje?’: een Boliviaanse roadmovie over een koppel drugstraficanten die ongeveer heel Bolivia doorkruisen en onderweg een hele resem Boliviaanse cliché’s tegenkomen en daarbij bevestigen. Eén quote blijft ons zeker bij: ‘Een lama is gewoon een colla*-hond’.
5. High Fidelity: een romantische komedie die door de belangrijke rol van de muziek toch boven haar soortgenoten uitsteekt. Ook John Cusack helpt hierbij. In de film komen een hele hoop top5´jes aan bod en hiermee was dus een nieuw Blogivia-onderwerp geboren.

*Een colla is iemand afkomstig van de Altiplano, meestal met Aymara- of Quechua-voorouders. Hier in Santa Cruz is ‘colla’ ongeveer een scheldwoord. Er heerst behoorlijk wat racisme ten opzichte van mensen uit de Altiplano en op heel wat muren in de stad zijn zijn anti-collaleuzen gespoten. Het tegenovergestelde van ‘colla’ is ‘camba’: afkomstig uit Santa Cruz en de Boliviaanse laaglanden.