Blogivia

Helaas heb ik er niet aan gedacht het op voorhand op Blogivia aan te kondigen, maar gisteren heb ik deelgenomen aan een debat over de actuele situatie in Bolivia.  Organisator was de dienst ontwikkelingssamenwerking van de gemeente Brasschaat.  Brasschaat is verzusterd met de Boliviaanse stad Tarija, vandaar het debat.

Eerst werd de documentaire ‘Volveré y seré millones’ van Goedele Verleysen vertoond, een reportage over hoe het presidentschap van Evo Morales en het veranderingsproces dat deze wil doorvoeren wordt beleefd in Bolivia en in een klein indiaans dorpje in de Boliviaanse Altiplano.Daarna was er een panelgesprek met enkele Vlamingen en Nederlanders met ervaring in Bolivia.  Ik maakte deel uit van het panel en het was een fijne avond die de herinneringen aan Bolivia weer even wat leven inbliezen en me maar weer eens op het feit drukte dat het toch echt een geweldig land is.  Bedankt aan Jamila, Isabel en Brasschaat voor de organisatie en de uitnodiging!

Wat er al zolang zat aan te komen is dan uiteindelijk ook gebeurd: de spanningen in Bolivia zijn uitgemond in geweld, plunderingen en zelfs moord.Het conflict gaat tussen regering en oppositie, arm en rijk, oost en west, indiaans en westers, links en rechts. Sinds een paar dagen zijn overheidsgebouwen in Santa Cruz bezet, geplunderd en in brand gestoken. Alle toegangswegen naar Santa Cruz zijn afgesloten, het luchtverkeer ligt stil. In het noorden van het land vielen 8 doden bij gevechten tussen aanhangers van president Morales en oppositiesymphatisanten.Zoals gewoonlijk beschuldigen de regering en de oppositie elkaar van het aanstoken van het geweld.  De machthebbers in Santa Cruz (die eigenlijk de grootste oppositie voor Morales vormen) vallen echter door de mand door te zeggen dat met het geweld en de bezetting en plundering van overheidsgebouwen de wil van het volk naar meer autonomie wordt ingewilligd (ze noemen het geweld nog net niet ‘democratisch’).  Nergens een oproep tot kalmte bij deze leiders, ze lijken het geweld eerder te orkestreren dan tegen te gaan.  Gelukkig heeft het leger enkel nog maar halfslachtige verdedingspogingen ondernomen, mochten zij orders krijgen om het gevecht aan te gaan dan zal het dodental zeker nog de hoogte ingaan.Morales heeft ondertussen de Amerikaanse ambassadeur in Bolivia het land uitgewezen en als reactie deden de Amerikanen hetzelfde met de Boliviaanse ambassadeur.  President Chavez van Venezuela heeft al aangeboden militaire steun te bieden aan Morales en heeft ondertussen ook de Amerikaanse ambassadeur in Venezuela de deur gewezen.Het doet ons pijn ons tweede vaderland zo de dieperik in te zien gaan. We zijn ook ongerust over onze vrienden en ex-collega’s in Santa Cruz.  Het land is momenteel zo gepolariseerd dat de enige hoop uit het buitenland lijkt te moeten komen.  De Verenigde Naties hebben hun steun al toegezegd om het conflict te bezweren, maar ze kunnen zich maar beter haasten.

Als één van mijn laatste wapenfeiten als coöperant in Bolivia heb ik samen met Tom Pellens (ondertussen ook ex-coöperant van Volens) de open brief die president Evo Morales aan de EU schreef over de zogenaamde Europese terugkeer-richtlijn vertaald.  De richtlijn ligt momenteel ter goedkeuring voor aan werd goedgekeurd door het Europees parlement en wil de problematiek van de illegale migranten aanpakken.  Maar volgens Morales gaat de richtlijn daarbij te ver en schendt de mensenrechten.  Morales roept dan ook op de nieuwe richtlijn niet goed te keuren.

Hoewel de brief niet altijd even logisch is opgebouwd, ben ik het wel eens met de wat volgens mij de grondboodschap is van de brief: in de globale discussie over liberalisering wordt er vooral benadrukt wat het Noorden goed uitkomt en wordt voorbijgegaan over wat het Noorden niet zo goed uitkomt.  De richtlijn is voor mij ook een uiting van het gebrek aan solidariteit met het Zuiden waardoor de EU de laatste jaren wordt gekenmerkt.

Je vindt de brief op de website van 11.11.11, op de website van MO* en op de website van Volens.

Nu ik op het nieuwe kantoor van Volens werk, moet ik iedere morgen een derde van de tweede ring afleggen per auto. Een autorit van 15 minuten, maar een wereld van verschil met het wandelingetje van 10 minuten dat ik vroeger aflegde naar het kantoor van CIPCA. Het Boliviaanse verkeer is namelijk niet echt ‘ontspannend’ te noemen.

Laten we beginnen met het wagenpark. Ongeveer de helft van alle auto’s zijn taxi’s en dit zijn bijna uitsluitend Toyota Corolla’s die variëren in leeftijd van 10 tot 30 jaar. In heel wat van deze taxi’s vind je het dashboard aan de passagierszijde, met in het midden een groot gat waar het stuur had moeten zitten. In Japan wordt links gereden en het stuur staat er dus rechts. Na het invoeren van de auto’s wordt het stuur gewoon aan de andere kant gezet, maar de metertjes en lichtjes blijven aan de passagierszijde.  Op heel wat van de auto’s vind je nog de Japanse en Koreaanse karakters, overblijfselen van hun vorige leven in het Oosten (hoewel dat hier eigenlijk het Westen is).

Naast de taxi’s bestaat het wagenpark uit jeeps, pick-ups, versleten camionnetjes en ‘micros’. De micros zijn de busjes die het openbaar vervoer verzorgen en hun bestuurders, de ‘micreros’, staan bekend om hun wild en roekeloos rijgedrag (en met reden!).

Het is heel gewoon dat een auto met panne een rijstrook blokkeert. Meest voorkomende ongemakken zijn lekke banden en een motor die niet meer aan de praat geraakt. Andere hindernissen die je onderweg kan tegenkomen: paard-en-karren, wegenwerken die dagenlang aanslepen, dubbel geparkeerde auto’s (eerder regel dan uitzondering) en auto-ongelukken.

Meestal blijft de schade bij ongevallen beperkt tot blikschade. De oorzaken van deze ongevallen zijn voornamelijk

• het gebrek aan verkeerseducatie: voor 100 dolar koop je een rijbewijs zonder ooit een meter gereden te hebben en zonder een jota van de verkeersreglementen te kennen.
• het gebrek aan voorrangsregels: als je niet assertief rijdt, zal je in Santa Cruz niet ver komen. Het is voorrang némen of blijven staan.
• de slechte staat van de auto’s: een technische keuring bestaat uit 40 bolivianos (4 euro) betalen, zonder dat er naar de auto gekeken wordt. Sommige auto’s lijken dan ook recht van het autokerkhof gereden te komen (een auto repareren kost voor veel mensen teveel geld).
• het gebrek aan verkeersborden: in dat opzicht is Bolivia het tegenovergestelde van België
• het gebrek aan respect voor verkeerslichten: een rood licht is hier heel relatief
• de micros die eender waar plots stoppen om mensen op of af te laten stoppen (op de foto een micro-halte, die helemaal niet worden gebruikt in Santa Cruz: je stopt een micro door gewoon je hand op te steken)

Hier in Santa Cruz zijn er heel wat ronde punten, maar die werden aangelegd zonder aan de bevolking de werking van die dingen uit te leggen. Hier moet je voorrang geven aan de auto’s die het ronde punt oprijden. Als het druk is, raakt zo’n rond punt dan ook wel eens helemaal in de knoop. Om hier wat aan te doen werden op heel wat ronde punten verkeerslichten geïnstalleerd, maar omdat die toch niet worden nageleefd heerst er tijdens de spits dikwijls totale chaos. Soms staat alles volledig geblokkeerd (hilarisch en tragisch tegelijk) en is het wachten tot de verkeerspolitie arriveert om alles te ontwarren. Dus dan heb je op het kruispunt een rond punt, verkeerslichten én politie-agenten.

De politie-agenten (of ‘pacos’ zoals ze hier genoemd worden) zijn ook een geval apart. Steevast proberen ze hun karige loon aan te vullen door auto’s te laten stoppen en na te gaan of alle papieren wel in orde zijn. Als er iets ontbreekt (en eigenlijk ook als alles in orde is), vragen ze wat geld ‘para la soda’ (voor de frisdrank). Kunst is dus alle papieren in orde te hebben, dan is het gevraagde bedrag lager.

Ondertussen ben ik wel gewoon aan het Boliviaanse verkeer met al zijn roekeloosheid, getoeter en bijna-botsingen. Erger is het voor Sara die naast mij in ons jeepje zit: zij heeft geen controle over het stuur en houdt zich dan soms ook stevig vast als ze weer eens een auto op een haartje langs de onze ziet passeren. Benieuwd hoe we binnen een paar weken de overgang naar het Belgische verkeer zullen maken.

Het referendum voor meer autonomie voor Santa Cruz is achter de rug. Het kreeg veel aandacht in de internationale pers, het haalde zelfs het nieuws op Radio 1.  Iemand gehoord (buiten Bart)?  Het verwachte geweld (dat ik eigenlijk niet verwachtte) bleef gelukkig uit en de resultaten van het referendum zijn niet echt verrassend te noemen: een grote meerderheid (85 %) van de kiezers stemde voor meer autonomie.

Wat evenmin verrassend te noemen is, is dat de resultaten door de nationale regering en president Morales verworpen worden. Zij wijzen vooral op het percentage van de inwoners van Santa Cruz dat niet deelnam aan het referendum (ongeveer een 35 %) en argumenteren dat deze 35 % samen met de kiezers die ‘Nee’ stemden in het referendum een grotere groep van de bevolking vertegenwoordigen dan de mensen die ‘Ja’ stemden.

Hoe het nu verder moet met in de Boliviaanse politiek is onduidelijk. Aan de ene kant is er de nieuwe nationale grondwet en aan de andere kant zijn er de autonome statuten van Santa Cruz en enkele andere departementen uit het oosten van het land. Op heel veel punten staan deze lijnrecht tegenover elkaar en er moet dus een manier gezocht worden om deze op elkaar af te stemmen. Dat dit geen makkelijke taak is, is duidelijk: de nationale regering en de regionale machthebbers denken beiden de bevolking achter zich te hebben en zijn tot weinig toegevingen bereid. Er wordt langs vele kanten opgeroepen tot dialoog, maar dit leidde tot nu toe nog niet tot resultaten.

Het lijkt erop dat zowel ons eerste als ons tweede vaderland nog een tijdje in een politieke moeras zullen blijven verder worstelen…

MO* magazine publiceerde zopas een ‘Dossier Crisis in Bolivia‘. Goed gezien van MO* om dit te publiceren net voor het referendum over de autonome statuten hier in het departement van Santa Cruz van nu zondag. Heel wat mensen, zowel binnen als buiten Bolivia, vrezen dat het tot gewelddaden zal komen bij dit referendum. Ik verwacht dat het al bij al nog vrij rustig zal blijven, maar de spanning loopt in ieder geval wel op.

Het is fijn om te zien dat MO* de mogelijkheid geeft aan niet-journalisten om hun verhaal te doen op hun website. In het dossier staat een klein stukje dat ik aanbracht (over een Amerikaanse beursstudent die door de Amerikaanse ambassade in La Paz werd gevraagd te spioneren) en het dossier bevat ook een interview met een Boliviaanse professor Politieke Wetenschappen dat een goede analyse bevat van de situatie hier. Dat interview werd afgenomen door Frederik Van Buyten, een Vlaamse student die zijn thesis maakt over de eerste twee jaar van het presidentschap van Evo Morales.

Toevallig was Frederik gisteren in Santa Cruz en we zijn samen iets gaan eten. Fijn om zo onder collega-Wereldbloggers wat bij te babbelen!

Stel je even de volgende evolutie in de Belgische politiek voor:

• Tijdens de onderhandelingen voor een nieuwe staatshervormingen wordt geen akkoord gevonden en de Waalse politici besluiten de onderhandelingen simpelweg te boycotten. Daarop reageren de Vlaamse politici door de grondwetswijziging nodig voor de staatshervorming toch door te voeren en goed te laten keuren door het parlement, in afwezigheid van de Waalse parlementsleden. De 2/3 meerderheid nodig voor een grondwetswijziging wordt even niet gerespecteerd, de Vlamingen nemen voor een keer genoegen met en absoute meerderheid.

• De reactie Uit Wallonië laat niet op zich wachten: een mengelmoes van gemeenteraadsleden, provincie-afgevaardigden en regionale politici, vertegenwoordigers van sociale sectoren en inderhaast opgeroepen vertegenwoordigers van minderheden stellen een eigen grondwet op voor Wallonië. Er wordt een referendum uitgeschreven, dat de Waalse bevolking de kans geeft de nieuwe Waalse grondwet goed te keuren.

• Hierop beslist premier Leterme een verbod in te stellen op de export van staal, het belangrijkste exportproduct van Wallonië. Hij doet dit onder het mom van de hoge prijzen voor de Belgische consument en hij zegt dat door het verbod op de export de prijzen op de binnenlandse markt zullen dalen. Toeval of niet: één van de Waalse leiders is eigenaar van de grootste Waalse staalfabriek.
• Waalse en Vlaamse politici schilderen elkaar ondertussen voortdurend af als racisten en beschuldigen elkaar ervan het land te willen vernielen en het geweld aan te stoken. De woorden ‘democratie’ en ‘vrijheid’ worden door beide partijen om de haverklap misbruikt om ondemocratische en onwettige daden goed te keuren.
• De luchthaven van Charleroi wordt ’s nachts ingenomen door militairen, vanwege een corruptiezaak bij het beheer van de luchthaven. De Waalse leiders zien dit als een provocatie van de regering Leterme en roepen de Waalse bevolking op om de luchthaven te ‘heroveren’ op de militairen. Er wordt een mars georganiseerd en na wat schermutselingen waar traangas aan te pas komt trekken de militairen zich terug. De ontzetting van de luchthaven wordt gevierd als een oorlogsoverwinning.

• De gemoederen raken verder verhit en er dreigt een gewapend conflict. Waals minister-president Demotte laat zich ‘Commandant van Wallonië’ noemen en enkele Vlaamse boeren snijden twee honden de keel over met de boodschap dat ze hetzelfde zullen doen met de Waalse leiders.

• Zowel de Belgische buurlanden als de Europese Unie bieden hun bemiddeling aan om geweld te vermijden en de dialoog aan te gaan. Uiteindelijk wordt zelfs kardinaal Danneels erbij gehaald, maar zonder resultaat.

Lijkt allemaal absurd, niet? Maar het is grofweg wat er in Bolivia tijdens de laatste maanden is gebeurd. De MAS (partij van president Morales) keurde een nieuwe grondwet goed in afwezigheid van de oppositie (eerste foto: Morales met een kopie van de nieuwe grondwet), de 4 departementen in het oosten van het land schreven daarop hun autonome statuten en op zondag 4 mei is er hier in Santa Cruz een referendum om het autonoom statuut goed te keuren (tweede foto: de campagne om voor het autonoom statuut te stemmen). Vervang verder staal door soja-olie, Demotte door Rubén Costas (gouverneur van het departement Santa Cruz, zie de laatste foto), de Vlaamse boeren door enkele opgehitste ‘campesinos’, de luchthaven van Charleroi door deze van Santa Cruz (derde foto: de strijd om de luchthaven van Santa Cruz), de EU door de Organisatie van Amerikaanse Staten en kardinaal Danneels door de Boliviaanse kardinaal Terrazas en het verhaal is geen Belgische fictie, maar Boliviaanse realiteit.

Snel even twee links voor mensen die wat willen lezen over de huidige politieke situatie in Bolivia (bespaart me de tijd om alles zelf onder woorden te brengen):

• Frederik Van Buyten publiceerde op de Wereldblog van mo.be een interview met een en Boliviaanse politoloog. Een goede analyse die alle politieke hete hangijzers behandelt, goed vertaald.
• De ‘Blog from Bolivia‘ gebruikt de discussie rond het verbod op de export van plantenolie als kapstok voor een analyse over de politieke situatie. In het Engels, maar eveneens een aanrader.

Sinds een paar maanden onderhoud ik een blog in het Spaans. Als bio-ingenieur en natuurliefhebber stoorde het mij dat het milieu maar heel sporadisch het nieuws haalt en dat het bewustzijn rond milieu zo goed als onbestaande is in Bolivia. Ik doopte de blog Bolivida: ‘vida’ betekent leven in het Spaans.

Heel wat postjes op Bolivida hebben te maken met ontbossing. Dit is namelijk een groot probleem, zeker in Santa Cruz, waar wij wonen. Een ander onderwerp dat op Bolivida heel wat aandacht krijgt zijn de Nationale Parken van Bolivia: ze zijn heel weinig bekend, maar een paar zijn echt van wereldniveau. Ik probeer op Bolivida de schoonheid van deze Nationale Parken te tonen met foto’s. Gerelateerd aan dit thema heb ik het ook over de biodiversiteit van Bolivia, die tot de hoogste van de wereld behoort.

Verder heeft Bolivida het over chemische vervuiling (door pesticiden en vuilnisbelten), akoestische vervuiling (een heel groot probleem in de Boliviaanse steden), de overstromingen die Bolivia de laatste jaren teisteren en uiteraard ook over de chaqueo (de branden die Bolivia ieder jaar treffen in september). Zonder twijfel komen daar nog thema’s bij in de toekomst.

Neem dus gerust een kijkje op Bolivida, de berichten over de Nationale Parken bevatten vooral foto’s (echt de moeite!) en kennis van het Spaans is dus niet noodzakelijk. Ik heb het op Blogivia al gehad over de ontbossing in Santa Cruz, maar ik ga het hier zeker ook nog hebben over een paar van de onderwerpen op Bolivida.

Dit is het weerbericht voor de komende dagen in Santa Cruz. Hoewel de voorspellingen niet echt nauwkeurig te noemen zijn, ziet het er toch goed uit. Wanneer we contact hebben met mensen op het thuisfront gaat het uiteraard af en toe over het weer. Belgen durven wel eens klagen over het Belgische weer, en wie kan ze geen gelijk geven?

Maar af en toe missen we dat Belgische weer. Vooral in de kou hebben we soms wel zin: wat zou het geweldig zijn om nog eens in de sneeuw te kunnen gaan wandelen, een dikke jas, handschoenen en een muts aan te doen, een lekkere warme choco te drinken, wat op te warmen bij een haardvuurtje,… Tijdens de Boliviaanse winter (als het zomer is in België) is het wat frisser in Santa Cruz en als we dan ’s nachts onder het donsdeken kunnen kruipen, genieten we daar echt van.

Moraal van het verhaal: hoe ongelooflijk het ook kan klinken, zelfs heimwee naar het Belgische weer bestaat!