Blogivia

Met dit postje wil ik graag de provincie Guarayos voorstellen. Het is in deze provincie dat CIPCA, en bijgevolg ook ik, actief is op het terrein.

Guarayos ligt in het noorden van het departement Santa Cruz en bestaat uit drie gemeenten: Ascensión de Guarayos, Urubichá en El Puente. Momenteel is CIPCA actief in Ascensión en in Urubichá, maar recent werd er financiering gevonden om ook in El Puente te beginnen werken. De provincie ligt op zo’n 300 km ten noorden van Santa Cruz de la Sierra (waar Sara en ik wonen). De provincie heeft een oppervlakte van bijna 29.500 vierkante kilometer. Niet slecht, zeker niet als je dat vergelijkt met de 32.545 vierkante kilometer die België groot is! In de drie gemeenten van de provincie wonen ongeveer 40.000 mensen. Op een oppervlakte bijna zo groot als België wonen er dus evenveel mensen als er wonen binnen de ring van Leuven!

CIPCA koos Guarayos als werkgebied uit vanwege de hoge graad van armoede in de provincie en omdat in de provincie heel wat spanningen aanwezig zijn. De provincie vormt de ‘frontera agrícola’, wat wil zeggen dat het de grens vormt tussen het ‘ontwikkelde’ landbouwgebied en de ‘wildernis’. Als je vanuit Santa Cruz naar Guarayos rijdt, doorkruis je het ‘ontwikkelde’ landbouwgebied, en dat is echt geen prettig zicht: enorme monocultuurakkers, overvliegende sproeivliegtuigen, pikdorsers op de weg en reclameborden voor bijvoorbeeld transgene zonnebloemzaden of ‘agroquímicos’ (gifstoffen voor het bestrijden van onkruid, schimmels en insecten). 30 tot 40 jaar geleden was het hele gebied nog bos, wat het voor mij, als bosbouwer van opleiding, nog pijnlijker maakt. Mijn collega’s van CIPCA vrezen dat Guarayos op vrij korte termijn hetzelfde uitzicht zal krijgen, iets wat ik me eigenlijk nauwelijks kan voorstellen.

CIPCA huurt een huisje in Ascensión de Guarayos, wat fungeert als uitvalsbasis voor de projecten die CIPCA heeft opgezet in de kleine gemeenschappen van de provincie. De bewoners van deze gemeenschappen zijn ofwel Guarayosindianen, de oorspronkelijke bewoners van het gebied (hoewel zij oorspronkelijk afkomstig zijn uit Paraguay) ofwel immigranten uit andere delen van Bolivia, die aan overlevingslandbouw doen. Naast deze bewoners zijn er in in Guarayos ook andere immigranten: Russen, Japanners, Menonieten (een secte die ook in Canada heel wat volgers heeft), Brazilianen en een Belg die overal zijn neus in komt steken. Als je daar nog de grootgrondbezitters bij optelt, dan kan je met recht spreken over een heel verscheiden samenleving. Maar dit zorgt natuurlijk voor heel wat spanningen en conflicten.

Het grootste conflict gaat, zoals zovaak in Santa Cruz, over grond. Raar, kan je denken, met zo weinig mensen op zo’n grote oppervlakte. Het probleem ligt echter bij de eigendomsrechten: die zijn niet altijd even duidelijk bepaald. Het is niet zo dat ieder lapje grond een eigenaar heeft die met een papiertje kan aantonen dat de grond effectief zijn eigendom is. De overheid zelf weet bijvoorbeeld ook niet hoeveel grond ze in eigendom heeft. Van deze rechtsonzekere situatie wordt door heel wat mensen gretig misbruik gemaakt.

Het overgrote deel van de provincie maakt deel uit van een territorium dat werd toegewezen aan de Guarayosindianen. Zij hebben het recht om de grond en de natuurlijke hulpbronnen (water en bossen, in dit geval) te gebruiken naar hun gebruiken en gewoonten. Elke nederzetting of inname van grond door derden die plaatsvond na het toewijzen van het territorium aan de indianen in dit gebied is illegaal. Maar deze regel wordt niet zelden met voeten getreden: illegale houtkap door ‘piraten’ komt veel voor, heel wat oppervlakte is ingepalmd door uitgestrekte veebedrijven en kolonisatoren hebben illegale nederzettingen opgericht.
Een bijkomend probleem is dat de indianen onderling ook heel wat bakkelei maken. In het verleden hebben heel wat leiders van de organisatie die zich profileert als de vertegenwoordiger van alle Guarayosindianen zich schuldig gemaakt aan flagrante corruptie. Ze verkochten grote oppervlakte van het indianenterritorium aan landbouwers op zoek naar grond. Dit terwijl het bij wet onmogelijk is gemaakt om grond van het territorium te verkopen. Het territorium van de indianen is dus flink aangetast, iets waar de huidige leiders van de indianenorganisatie iets aan wil doen. Maar hun opdracht is niet gemakkelijk: een collega van mij was eens op bezoek bij de indianenorganisatie en hij vertelde mij dat er op een paar uur tijd heel wat mensen in het kantoor langskwamen om geld aan te bieden voor een stuk grond in het territorium. Je moet als arme indiaan al sterk in je schoenen staan om te weerstaan aan al die dollars die er op tafel worden gegooid.

Wat de spanning in Guarayos nog verhoogt is het grote aantal politici en machtshebbers dat een hacienda heeft in Guarayos. Deze hacienda’s zijn uitgestrekte landgoederen, niet zelden een paar duizend hectare groot, die vooral worden gebruikt voor de veeteelt. De politieke wil om het territorium van de Guarayosindianen te respecteren ontbreekt hierdoor en hierbij komt nog dat de media in Santa Cruz en ook in Guarayos in handen zijn van deze grootgrondbezitters. Een voorbeeldje: de burgemeester van Ascensión is ook de eigenaar van het tv-station van Guarayos, een soort mini-Berlusconi dus. Een kanaal om de misstanden in de provincie aan te klagen is er dus evenmin. Meer nog: de media worden gebruikt om de aandacht wat af te leiden van de echte problemen. In plaats van te berichten over de aantasting van het territorium van de indianen is er de laatste tijd veel heisa gemaakt over de grens van de provincie met een naastliggende provincie. Misschien dat ik niet precies het fijne weet van dit conflict, maar in mijn ogen is dat toch echt maar een detail.

Zo, tot zover deze inleiding over mijn werkgebied. Over Guarayos vallen nog heel wat andere dingen te vertellen, maar dat zal voor een andere keer zijn.

This entry was posted on Friday, July 21st, 2006 at 4:43 pm and is filed under Werk. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.