Blogivia

In december was president Morales 1 jaar aan de macht. Omdat er in dat jaar heel wat gebeurde werden er dan ook overal balansen opgemaakt. Afhankelijk van de politieke inslag van de auteur, vielen deze balansen positief of negatief uit. Genuanceerde evaluaties ontbraken, aangezien neutrale berichtgeving is in de Boliviaanse media eerder een uitzondering zijn.

Maar Tom Pellens, mijn CIPCA- en Volenscollega in Cochabamba, maakte een mooie balans op, met goede en slechte punten uit 1 jaar Evo-isme. Het is ook een goede samenvatting van de onderwerpen die de Boliviaanse politiek het voorbije jaar beheersten. Hier volgt zijn analyse.

Ik krijg vaak de vraag hoe Evo Morales het doet als president van Bolivia. Hij is nu bijna één jaar president. Tijd dus om eens een korte balans op te maken van zijn verwezenlijkingen en tekortkomingen. Ik zeg er eerlijkheidshalve bijdat dit een summiere en persoonlijke,subjectieve weergave is.

Laten we beginnen met de verwezelijkingen:

• Het kan misschien ietwat raar klinken, maareen belangrijke verwezenlijking is zijn verkiezing op zich, met een grote meerderheid, als president van inheems afkomst. Zoals in vele continenten is de inheemse bevolking in Zuid-Amerika in het verleden geëxploiteerd, gediscrimineerd of op z’n minst uitgesloten geworden van bepaalde economische, politieke of sociale rechten. De verkiezing van Evo Morales heeft volgens mij een belangrijke symbolische waarde in het proces van herwaardering van de rechten van de inheemse volkeren.
• Hoewel er reeds enkele jaren getimmerd werd aan de totstandkoming van een Grondwetgevend Congres – een eis van een groot deel van de sociale basisorganisaties in Bolivia – is dit Congres uiteindelijk opgericht onder de legislatuur van Evo Morales. Het weze duidelijk dat Evo dit niet louter uit welwillendheid heeft gedaan, maar om er ook politiek baat bij te hebben. Bovendien heeft het Congres nog niet veel gerealiseerd en wordt het reeds maanden verlamd door een gebrek aan consensus over haar interne werking.
• Bolivia beschikt over één van de grootste gas- en olievoorraden in Zuid-Amerika. De exploitatie hiervan werd in de jaren 90 in belangrijke mate geprivatiseerd. Eén van de hoofdpunten uit Evo’s programma was het bezit, de exploitatie en voornamelijk de economische voordelen van deze voorraden opnieuw onder overheidscontrole te brengen. Ondanks de grote binnenlandse en buitenlandse druk heeft de regering Morales nieuwe exploitatiecontracten weten te hernegociëren met de buitenlandse gas- en oliebedrijven. De vele retoriek omtrent de nationalisering van de gas- en oliesector moet in belangrijke mate gerelativeerd worden. Indicatie hiervan is dat uiteindelijk alle gas- en oliebedrijven de nieuwe contracten ondertekend hebben in overleg met de overheid. Naar ik lees, schijnen de nieuwe contracten potentiële meerinkomsten in te houden voor de Boliviaanse overheid en een grotere Boliviaanse controle over de eigen natuurlijke rijkdommen mogelijk te maken.
• Zoals in vele Zuidamerikaanse landen is land zeer ongelijk verdeeld onder de Bolivaanse sociale klassen. Bovendien doen zich een oneindig aantal conflictsituaties voor op het vlak van overlappende landclaims. In 1996 had men een eerste stap gezet om dit uit te klaren via de oprichting van het Instituto Nacional de Reforma Agraria (INRA). In tien jaar tijd heeft dit Instituut weinig weten te realizeren, en is de onrechtmatige toeëigening van duizenden hectaren land in de oostelijke laaglanden enkel toegenomen. De regering Morales heeft ondanks groot verzet van grote landeigenaars en oppositie een nieuwe wet INRA weten goed te keuren die het proces van landherstructurering en van toekenning van landrechten kan versnellen. Ook hier weer gaat het niet om een revolutionaire landhervorming, maar om een pragmatische aanpassing van enkele cruciale artikels aan de bestaande wet zonder over te gaan tot massale onteigening.
• Qua macro-economisch beleid heeft de regering Morales tot op heden monetaire stabiliteit weten te waarborgen, met beperkte inflatie en een stabiele wisselkoers. Men streeft naar een begroting in evenwicht of met een overschot, waarbij Evo bijvoorbeeld stevig heeft gesnoeid in zijn eigen loon en de lonen van het hogere administratieve korps. Nu wordt hij hier wel bij geholpen door toegenomen inkomsten omwille van de hausse op de internationale grondstoffenmarkten.

Er valt echter ook wel wat kritiek te leveren op Evo’s beleid, zoals:

• Evo komt uit de sindicale boerenbeweging waar de rol van de leider dominant is. Als president heeft Evo dan ook de neiging om als absoluut heerser zijn volgelingen zijn mening op te leggen. Hoewel hij zich tot op heden binnen de krijtlijnen van de democratie heeft bewogen, staat hij er niet echt om bekend om veel oppositie te dulden. Ondanks dat hij vaak herhaald dat hij dialoog en consensus nastreeft, lijkt hij hier in de praktijk niet in te slagen.
• Qua communicatie volgt Evo resoluut het populistisch discours, waarbij hij vaak halve waarheden vertelt, conflictgenererende slogans gebruikt of hopeloze tegenstrijdigheden uitkraamt. Bovendien bestaat er geen éénduidige communicatiebeleid binnen zijn regering zodat telkens brandjes moeten worden geblust omdat weer een minister met een uitspraak tegen de schenen van de één of andere persoon of groep heeft geschopt.
• Evo’s discours en politiek heeft een sterke “kolla” focus. Met “kollas” worden in Bolivia de inwoners van de hoogvlakten uit de Andes regio aangeduid. Met andere woorden, Evo regeert in belangrijke mate vanuit een Andes realiteit, en heeft minder voeling met de situatie in de tropische laagvlakten. De cultuur en problematiek is hier anders, waardoor de president continu in conflict ligt met de departementen uit de laagvlakten.
• Gerelateerd aan het vorige puntje, verwijt de mestizo-middenklassen Evo een visie die te zeer gericht is op de inheemse, indígena bevolking. De middenklasse ziet zich niet vertegenwoordigd in bepaalde indígena standpunten van Evo Morales.
• Evo Morales heeft omwille van politieke redenen de kaart getrokken tegen de regionale autonomie. Dit heeft hem in een oncomfortabele positie geplaatst gezien de tendens naar decentralisatie haast onvermijdelijk is en de Bolivianen niet meer zitten te wachten op een bureaucratisch, autoritair centraal gezag.
• Eén van de belangrijkste tekortkommingen van Evo Morales is dat hij uiteindelijk geen rust en stabiliteit in het land weet te brengen. De sociale conflicten blijven zich opstappelen, wat in belangrijke mate onzekerheid teweegbrengt.

Een andere goede analyse (in het Engels) van 1 jaar Evo en het politieke klimaat in Bolivia verscheen op Bolivia Blog van The Democracy Center. Je vindt het hier.

technorati tags:bolivia, politiek, evomorales

This entry was posted on Saturday, January 20th, 2007 at 6:47 pm and is filed under Bolivia. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.